4
1393/8/21 چهارشنبه فلسفه عزاداری برای اهل بیت(ع) چیست ؟

پاسخ:

عزاداری برای اهل بیت به ویژه سید شهیدان حسین بن علی(ع) و یاران مظلومش از آثار و فواید اجتماعی فراوانی برخودار است. از جمله:
ا) محبت و دوستى:
خدای متعال در قرآن مجید، دوستى خاندان رسول اکرم(ص) و اهل‏بیت(ع) را بر مسلمانان واجب کرده است.(1) دوستى لوازمى دارد و دوستدار صادق، کسى است، که شرط دوستى را -چنان که باید و شاید - به جا آورد. یکى از مهم‏ترین لوازم دوستى، همدردى و همدلى با دوستان در مواقع سوگ و اظهار سرور و شادی در شادى آنان است.
از این رو در احادیث، بر برپایى جشن و سرور در ایام شادى اهل‏بیت(ع) و ابراز حزن و اندوه در مواقع سوگ آنان، تأکید فراوان شده است. حضرت على(ع) مى‏فرماید: «یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا و یبذلون اموالهم و انفسهم فینا،اولئک منّا و الینا؛ شیعه و پیروان ما در شادى و حزن ما شریکند . دارایی و جان خویش را در راه ما بذل می کنند، آنان از ما هستند و بازگشت شان به سوی ما است».(2)
امام صادق(ع) می فرماید: «شیعتنا جزء منا خلقوا من فضل طینتنا یسوؤهم ما یسؤنا و یسرّهم ما یسرّنا؛ شیعیان ما پاره‏اى از وجود ما هستند و از زیادى گل ما آفریده شده‏اند؛ آن چه که ما را بدحال یا خوش حال مى‏سازد، آنان را بدحال و خوش حال مى‏گرداند».(3)
بر این اساس، وظیفه عقلانى و شرعى، ایجاب مى‏کند، که در ایام عزادارى اهل‏بیت(ع)، حزن و اندوه خود را به «زبان حال»؛ یعنى، با اشک و ناله و زارى و با کم خوردن و کم آشامیدن مانند افراد غمزده اظهار نماییم؛ ‏ امام صادق(ع) می فرماید: «عزاداران سیدالشهدا در روز عاشورا از آب و غذا دورى جویند، تا آن که یک ساعت از وقت فضیلت نماز عصر بگذرد، آن گاه به جامی از آب بسنده کنند»(4) . نیز با پوشیدن لباسى که از حیث رنگ و نحوه پوشش در عرف، حکایت‏گر اندوه و ناراحتى است،عزاداری آشکار سازیم.
امام رضا(ع) به ریان بن شبیب، که روز اول محرم به محضر حضرت شرفیاب شد، فرمود: « ان کنت باکیا لشیئ فابک علی الحسین فانه ذبح کما یذبح الکبش...؛ اگر بر مصیبتی گریه می کنی، بر حسین بن علی گریه کن، چون که آن بزرگوار را سر بریدند . همراه او هیجده تن از اهل بیت او -که در زمین همانندی نداشتند- به شهادت رسیدند».(5) سپس در ادامه فرمود:
«...فاحزن لحزننا و افرح لفرحنا؛ اگر خوش حال می شوی، از این که در درجات عالی بهشت با ما باشی، در حزن ما محزون و در شادی ما شاد باش».(6)
ب) انسان‏سازى:
از آن جا که در فرهنگ شیعى، عزادارى باید از سر معرفت و شناخت باشد، همدردى با آن عزیزان، در واقع یادآورى فضایل، مناقب و آرمان‏هاى آنان است . بدین شکل، آدمى را به سمت الگوگیرى و الگوپذیرى از آنان سوق مى‏دهد.
فردى که با معرفت در مجالس عزادارى، شرکت مى‏کند، شعور و شور و شناخت و عاطفه را درهم مى‏آمیزد . در پرتو آن، انگیزه‏اى قوى در او پدیدار می گردد . هنگام خروج از مراسم عزادارى مانند دوستداری مى‏شود، که فعّال و شتابان به دنبال پیاده کردن اوصاف محبوب در وجود خویشتن است.
ج) جامعه‏سازى:
هنگامى که مجلس عزادارى، موجب انسان‏سازى گشت؛ تغییر درونى انسان به عرصه جامعه نیز کشیده مى‏شود و آدمى مى‏کوشد، تا آرمان‏هاى اهل‏بیت(ع) را در جامعه حکمفرما کند.
عزادارى بر اهل‏بیت(ع) با یک واسطه زمینه را براى حفظ آرمان‏هاى آنان و پیاده کردن آن ها فراهم مى‏سازد. به همین دلیل مى‏توان گفت: یکى از حکمت‏هاى عزادارى، ساختن جامعه براساس الگوى ارائه شده از سوى اسلام است.
د) انتقال فرهنگ شیعى به نسل های بعدی:
کسى نمى‏تواند منکر این حقیقت شود، که نسل جدید در سنین کودکى، در مجالس عزادارى با فرهنگ اهل‏ بیت(ع) آشنا مى‏شوند. عزادارى و مجالس تعزیه، یکى از عناصر و عوامل برجسته‏اى است تا آموزه‏هاى نظرى و عملى امامان راستین، به نسل‏هاى آینده منتقل شود. مراسم عزادارى، به دلیل قالب و محتوا، بهترین راه براى تعلیم و تربیت نسل جدید و آشنایى آنان با گفتار و کردار اهل‏بیت(ع) است.
هـ) زنده نگه داشتن و ترویج دائمی مکتب:
احیا و زنده داشتن نهضت عاشورا موجب زنده نگه داشتن و ترویج دائمی مکتب قیام و انقلاب در برابر
طاغوت ها و تربیت کننده و پرورش دهنده روح حماسه و ایثار است. گریه بر مصائب سالار شهیدان باعث زنده نگه داشتن نهضت حسینی است. چنان که به اسارت رفتن خاندان امام باعث پایمال نشدن خون شهیدان کربلا شد. در اثر رساندن پیام امام به مردم کوفه و شام توسط امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) نهضت عاشورا به ثمر نشست.
گریستن در سوگ شهدای کربلا، تجدید بیعت با عاشورا و فرهنگ شهادت و تغذیه فکری و روحی با این مکتب است. اشک ریختن نوعی بیعت و امضا کردن پیمان و قرارداد دوستی با سید الشّهدا و ابراز انزجار و تنفّر از قاتلان حضرت است. از این رو ائمه(ع) به گریستن بر مظلومیت شهدای کربلا تأکید کرده ‏اند. برای گریه بر مصیبت‏های امام حسین(ع) ثواب‏ها و فضیلت‏های فراوان ذکر کرده و فرموده‏اند که چشم گریان بر کربلائیان، چشمه فیض خدا است،(7) زیرا اشک ریختن در عزای حسین(ع) نشانه پیوند قلبی با اهل بیت(ع) و سیدالشّهدا(ع) است. اشک الاهی، دل را سیراب می‏کند؛ عطش روح را برطرف می‏سازد؛ نتیجه محبتی است که نسبت به اهل بیت حاصل می‏شود. نیز نشانه همدلی و هماهنگی روحی با ائمه اطهار(ع) است. قلبی که مهر حسین(ع) داشته باشد، بی شک به یاد مظلومیت و شهادت او می‏گرید.
فضیلت‏ها و ثواب‏های زیادی که برای گریه بر امام حسین(ع) در روایات ذکر شده، در صورتی است که گناه و آلودگی انسان در حدی نباشد، که مانع رسیدن فیض الهی گردد. اشکی که مبیّن و نشانه پیوند عاطفی و رابطه مکتبی واتصال روحی با راه و فکر و خطّ سیّد الشهدا است، حتماً زمینه ساز پرهیز از گناه می‏گردد.
به تعبیر شهید مطهری: «گریه بر شهید، شرکت در حماسه او و هماهنگی با روح وی و موافقت با نشاط و حرکت او است».(8) آری چنین اشکی سزاوار آن همه ثواب است.
گریه در فرهنگ عاشورائیان سلاح همیشه برّانی است که فریاد اعتراض به ستمگران را دارد. اشک زبان دل است . گریه فریاد عصر مظلومیت، رسالت اشک نیز پاسداری از خون شهید است. به تعبیر حضرت امام خمینی(ره): «گریه کردن در عزای امام حسین، زنده نگهداشتن نهضت است. گریه بر مظلوم، فریاد مقابل ظالم است».(9)
1. شورى(42)، آیه 23؛ هود(11)، آیه 29.
2. صدوق، الخصال، قم، جامعه مدرسین، چ اول، 1362ش، ج2، 635. (نرم افزار گنجینه نور)
3. مجلسی، بحار الأنوار،چ تهران، اسلامیه، چ دوم، 1363ش، ج65، ص24. (نرم افزار سیره معصومان)
4. شیخ عباس قمى، دمع السجوم(ترجمه نفس المهموم)، مترجم علامه شعرانى، قم، هجرت‏، چ اول، 1381ش، ص339. (نرم افزار سیره معصومان)
5. صدوق، ‏أمالی،‏ بیروت‏، اعلمى، چ پنجم، ‏‏1400ق،‏ ص129-130؛ صدوق، عیون أخبار الرضا علیه السلام‏، تهران، نشر جهان، چ اول، 1378ق، ج1، ص299. (نرم افزار گنجینه نور)
6. همان.
7. بحارالأنوار، ج 44، ص 286.
8. شید آیت الله مرتضی مطهری، مجموعه آثار (کتاب قیام و انقلاب مهدی)، انتشارات صدرا، ج24، ص473.
9. حضرت امام خمینی، صحیفه امام، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چ چهارم، 1386ش، ج10، ص315.

 
امتیاز دهی
 
 

نسخه قابل چاپ

مطالب مرتبط

اخبار دفتر تبلیغات اسلامی

آخرین اخبار

خانه | بازگشت |
Guest (PortalGuest)


مجری سایت : شرکت سیگما